ปลายกรกฎาคมถึงต้นสิงหาคม 2569 มีข่าวภาษีสองเรื่องวิ่งมาพร้อมกัน เรื่องแรกเป็นข่าวใหญ่ที่สื่อพาดหัวกันทั้งวัน คือ ครม. อนุมัติต่ออายุ VAT 7% อีกหนึ่งปี ส่วนเรื่องที่สองเงียบกว่ามากแต่มีเดดไลน์จริงจ่อคอหอยฟรีแลนซ์อยู่ตอนนี้ นั่นคือหน้าต่างยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาครึ่งปี หรือ ภ.ง.ด.94 ที่เปิดอยู่และจะปิดในอีกไม่กี่สัปดาห์
บทความนี้สรุปให้ว่าเรื่องไหนกระทบเราจริง และต้องทำอะไรภายในเดือนนี้
สรุปข่าวสั้น ๆ ก่อน
- 27 ก.ค. 2569 — คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่างพระราชกฤษฎีกาฯ ขยายเวลาการลดอัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม คงไว้ที่ร้อยละ 6.3 (ไม่รวมภาษีท้องถิ่น) หรือร้อยละ 7 (รวมภาษีท้องถิ่น) ต่อไปอีก 1 ปี ตั้งแต่ 1 ต.ค. 2569 ถึง 30 ก.ย. 2570 ครอบคลุมทั้งการขายสินค้า การให้บริการ และการนำเข้า
- 2 ส.ค. 2569 — กรมสรรพากรออกข่าวประชาสัมพันธ์ ปชส. 19/2569 ยืนยันอีกครั้งว่ายังคงจัดเก็บ VAT ที่ร้อยละ 7 และสินค้าจำเป็นต่อการดำรงชีพ เช่น ข้าวสาร เนื้อสัตว์ ผักผลไม้ อาหารทะเลสด ไข่สด ยังได้รับยกเว้น VAT ตามเดิม
- ตอนนี้ — หน้าต่างยื่น ภ.ง.ด.94 สำหรับเงินได้ที่เกิดขึ้นระหว่าง 1 ม.ค. – 30 มิ.ย. 2569 เปิดอยู่ ยื่นกระดาษได้ถึง 30 ก.ย. 2569 และยื่นออนไลน์ผ่าน e-Filing ได้ถึง 8 ต.ค. 2569
ภ.ง.ด.94 คืออะไร และทำไมฟรีแลนซ์จำนวนมากถึงไม่รู้ว่าตัวเองต้องยื่น
ภ.ง.ด.94 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา "ครึ่งปี" เป็นการทยอยจ่ายภาษีล่วงหน้าไปก่อนหนึ่งรอบ แล้วค่อยไปเคลียร์ยอดจริงตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ต้นปีหน้า ไม่ใช่ภาษีก้อนใหม่ ไม่ใช่การเสียซ้ำ แต่เป็นการแบ่งจ่าย
จุดที่คนพลาดกันเยอะคือ ไม่ใช่ฟรีแลนซ์ทุกคนต้องยื่น แบบนี้ใช้เฉพาะเงินได้ประเภทที่ 5 ถึง 8 เท่านั้น
- 40(5) ค่าเช่าทรัพย์สิน เช่น ปล่อยเช่าคอนโด ให้เช่าอุปกรณ์ถ่ายทำ
- 40(6) ค่าวิชาชีพอิสระ เช่น กฎหมาย บัญชี วิศวกรรม สถาปัตยกรรม ประณีตศิลปกรรม การประกอบโรคศิลปะ
- 40(7) ค่ารับเหมาที่ผู้รับเหมาต้องลงทุนจัดหาสัมภาระเอง
- 40(8) เงินได้จากธุรกิจ การพาณิชย์ อื่น ๆ ที่ไม่เข้าข้อ 1–7 เช่น ขายของออนไลน์ รับจัดอีเวนต์ ทำคอนเทนต์ที่มีทีมงานและต้นทุนของตัวเอง
ถ้ารายได้ฟรีแลนซ์ของคุณเป็น 40(2) ซึ่งคือค่าจ้างรับทำงานให้แบบใช้แรงและทักษะของตัวเองเป็นหลัก ไม่ได้ลงทุนวัสดุอุปกรณ์เป็นชิ้นเป็นอัน — เช่น รับเขียนบทความ ออกแบบกราฟิก แปลเอกสาร ที่ปรึกษารายชั่วโมง — เงินได้ก้อนนั้น ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 ให้ไปรวมยื่นทีเดียวตอนสิ้นปี
เกณฑ์ยอดคือ ถ้ามีเงินได้ประเภท 40(5)–(8) รวมกันในครึ่งปีแรกเกิน 60,000 บาทสำหรับคนโสด หรือเกิน 120,000 บาทสำหรับคู่สมรส ก็เข้าเกณฑ์ต้องยื่น
หักค่าใช้จ่ายและลดหย่อนในแบบครึ่งปี ต่างจากทั้งปีอย่างไร
หลักการง่าย ๆ คือ ค่าใช้จ่ายหักได้ตามอัตราปกติของเงินได้ประเภทนั้น แต่ค่าลดหย่อนส่วนบุคคลถูกหารครึ่ง
- ลดหย่อนส่วนตัว 30,000 บาท (ครึ่งหนึ่งของ 60,000)
- คู่สมรสที่ไม่มีเงินได้ 30,000 บาท
- บุตร คนละ 15,000 บาท
- บิดามารดาที่เข้าเงื่อนไข คนละ 15,000 บาท
- เบี้ยประกันชีวิตและประกันสังคม ตามที่จ่ายจริงในช่วง ม.ค.–มิ.ย. เท่านั้น
- ดอกเบี้ยเงินกู้ซื้อบ้าน ตามที่จ่ายจริงในครึ่งปีแรก โดยเพดานของแบบครึ่งปีไม่เท่ากับทั้งปี ให้ดูตัวเลขบนแบบ ภ.ง.ด.94 ปีนี้ก่อนกรอก
สิ่งที่ ใช้ไม่ได้ ในแบบครึ่งปี คือกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กบข. และกองทุนสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน เพราะผูกกับรายได้งานประจำ ส่วนกองทุนเพื่อการเกษียณและกองทุนลดหย่อนอื่น ๆ ส่วนใหญ่ไปใช้สิทธิตอนยื่นประจำปี ถ้าไม่แน่ใจให้เก็บสิทธิไว้ใช้ปลายปีดีกว่า เพราะยังไงยอดสุดท้ายก็ไปเคลียร์กันที่ ภ.ง.ด.90 อยู่ดี
อีกข้อที่หลายคนลืม คือเบี้ยประกันชีวิตนั้นเลือกได้ว่าจะใช้สิทธิรอบครึ่งปีหรือเก็บไว้ใช้รอบประจำปี ไม่ได้บังคับ
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% ที่โดนหักไป เอามาใช้ตรงนี้ได้
นี่คือเหตุผลที่ฟรีแลนซ์หลายคนยื่น ภ.ง.ด.94 แล้ว ไม่ต้องจ่ายเพิ่มเลย หรือได้เงินคืนด้วยซ้ำ
ทุกครั้งที่ลูกค้านิติบุคคลจ่ายเงินให้เรา เขามีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ 3% แล้วนำส่งสรรพากรในนามเรา เงินก้อนนั้นคือภาษีที่เราจ่ายไปแล้วล่วงหน้า พอมายื่นครึ่งปี ให้รวมยอดหัก ณ ที่จ่ายที่เกิดระหว่าง ม.ค.–มิ.ย. มาเป็นเครดิตหักออกจากภาษีที่คำนวณได้
สิ่งที่ต้องมีคือหลักฐาน — หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (ใบ 50 ทวิ) จากลูกค้าทุกราย ถ้าลูกค้าใช้ระบบ e-Withholding Tax ผ่านธนาคาร จะไม่มีกระดาษส่งมา ให้เข้าไปตรวจยอดสะสมในระบบ My Tax Account / D-MyTax ของกรมสรรพากรแทน สัปดาห์นี้เป็นจังหวะดีที่จะไล่เช็กว่าใบ 50 ทวิ ครบทุกงานหรือยัง เพราะขอย้อนหลังตอนใกล้เดดไลน์มักจะช้า
ยื่นช้าแล้วเกิดอะไรขึ้น
ถ้าเลยกำหนดและมีภาษีต้องชำระ จะมีเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่าย นับตั้งแต่วันพ้นกำหนด บวกค่าปรับอาญากรณีไม่ยื่นแบบภายในเวลา ซึ่งปกติเสียไม่มาก แต่รวมกันแล้วก็เป็นเงินที่ไม่ควรเสียเปล่า และถ้าคำนวณแล้วไม่มีภาษีต้องชำระ การยื่นตรงเวลาก็ยังดีกว่า เพราะเป็นการปิดปีให้เรียบร้อยและทำให้ประวัติการยื่นต่อเนื่อง ซึ่งมีผลตอนขอสินเชื่อ
แล้วข่าว VAT 7% เกี่ยวอะไรกับฟรีแลนซ์
สำหรับฟรีแลนซ์ที่ยังไม่จด VAT ข่าวนี้แปลว่า "ไม่มีอะไรต้องแก้" ซึ่งเป็นข่าวดีในตัวมันเอง ใบเสนอราคาที่คุณส่งไปตอนนี้และไปเก็บเงินไตรมาส 4 หรือต้นปีหน้า ยังคิดฐาน 7% เหมือนเดิม ไม่ต้องเขียนเงื่อนไขเผื่ออัตราเปลี่ยน
สำหรับคนที่ใกล้ถึงเกณฑ์รายได้ 1.8 ล้านบาทต่อปี ซึ่งเป็นจุดที่ต้องจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วัน ความชัดเจนของอัตราหนึ่งปีเต็มช่วยให้วางแผนราคาปี 2570 ได้ง่ายขึ้น ลองเปิดดูยอดรายได้สะสมของตัวเองตอนนี้ ถ้าครึ่งปีแรกทะลุ 9 แสนแล้ว มีโอกาสสูงที่ทั้งปีจะแตะเพดาน ควรเริ่มคุยกับผู้ทำบัญชีตั้งแต่ตอนนี้ ไม่ใช่ตอนที่ใบแจ้งหนี้ใบสุดท้ายทำให้ยอดเกิน
เช็กลิสต์ที่ทำได้ภายในสัปดาห์นี้
- แยกรายได้ครึ่งปีแรกออกเป็น 40(2) กับ 40(5)–(8) ให้ชัด แล้วดูว่ากลุ่มหลังเกิน 60,000 บาทไหม
- ไล่เก็บใบ 50 ทวิ ให้ครบทุกงาน และเทียบกับยอดใน My Tax Account
- รวมยอดค่าใช้จ่ายที่มีบิลจริง เผื่อกรณีหักตามจริงคุ้มกว่าเหมาจ่าย
- เข้า e-Filing ของกรมสรรพากร ลองกรอกดูก่อนหนึ่งรอบ จะได้รู้ว่าต้องจ่ายเท่าไรและมีเวลาหาเงินสด
- ปักหมุดวันที่ 30 ก.ย. และ 8 ต.ค. 2569 ลงปฏิทิน
ถ้าตอนนี้ต้องนั่งเปิดแชตหาว่าปีนี้ออกใบแจ้งหนี้ไปกี่ใบ ใครหักภาษีเราไปเท่าไร และใบ 50 ทวิ อยู่ในอีเมลฉบับไหน นั่นคือสัญญาณว่าปัญหาไม่ใช่ภาษี แต่เป็นระบบเก็บเอกสาร ใน MANA ใบแจ้งหนี้ ยอดหัก ณ ที่จ่าย และไฟล์ 50 ทวิ อยู่ผูกกับลูกค้าและโปรเจกต์เดียวกัน กดดูยอดรวมครึ่งปีได้ในหน้าจอเดียว พอถึงรอบยื่นก็แค่คัดตัวเลขไปกรอก